uniswap nedir

Şifrepunk hareketinin kurucularından Timothy C May’in 1992 yılına ait Kripto Anarşist Manitesto adlı yazısında tam olarak şu sözlere yer verdi:

“Dünyada bir hayalet dolaşıyor, kripto anarşi hayaleti.”

Akla hemen “anarşi” kelimesinin günümüz kullanımı gelse de esasında anlatılmak istenen daha farklıydı. Burada bir sorun çıkartmaktan, ortalığı birbirine katmaktan veya benzeri bir şeyden bahsedilmiyordu. Bahsedilen anarşi tanımı, bireyin ve devamında toplumun kendi kendini yönetebileceği düşüncesiydi ki burası oldukça önemli bir detay. Çünkü her ne kadar günümüz kripto para dünyası, içinde kripto ifadesini geçirse de, aslında merkezi kripto para borsaları bu durumu çok yansıtmıyor.

“Not Your Keys, Not Your Coins”

Yukarıda oldukça açık bir şekilde ifade ediliyor ki merkezi kripto para borsalarına anahtarlarımızı ve varlıklarımızı emanet ediyoruz. Bunun ne kadar güvenli olduğunu şu anda tartışmamızın pek bir anlamı yok. Şayet çok paranoyak olmamıza da gerek yok. Fakat bugün her anlamda kontrolü sizlere veren ve kripto para anarşi felsefesindeki 3.tarafların doğru anlaşıldığı bir borsaya bakacağız. Merkeziyetsiz bir borsa olan Uniswap.

Kripto Para Borsalarının Mantığı

Kripto para (ve yakın zamanda NFT) ticaretinin büyük çoğunluğu Coinbase ve Binance gibi merkezi borsalarda gerçekleşir. Bu platformlar tek bir otorite (borsayı işleten bir şirket) tarafından yönetilirler. Kullanıcıların kendi kontrolleri altında para yatırmalarını ve ticareti kolaylaştırmak için geleneksel bir sipariş defteri sistemi kullanırlar ve böylece hız ve kolay kullanım sunarlar.

Emir defteri tabanlı ticaret, alış ve satış emirlerinin, her bir emirde verilen toplam tutarla birlikte, bir liste halinde sunulduğu yerdir. Bu sistemi kullanarak başarılı bir işlem yapabilmek için, bir alış emrinin, bir varlığın aynı tutar ve fiyatı için emir defterinin karşı tarafında bir satış emri ile eşleşmesi gerekir.

Örnek vermem gerekirse, merkezi bir borsada 35.340 dolarla bir Bitcoin (BTC) satmak istiyorsanız, sipariş defterinin diğer tarafında eşit veya daha yüksek bir fiyat ile satın almak isteyen bir alıcının olmasını beklemeniz gerekir.

Bunu da okuyun:  BINANCE TR HESABI NASIL OLUŞTURULUR? BINANCE BANKADAN PARA YATIRMA NASIL YAPILIR? BINANCE TR İLE BINANCE HESABINI BAĞLAMA

Bu tür bir sistemde temel sorun, herhangi bir zamanda sipariş defterinde bulunan siparişlerin derinliğini ve sayısını ifade eden likiditedir. Düşük likidite varsa, bu, yatırımcının alım veya satım emirlerini yerine getiremeyebilecekleri anlamına gelir.

Uniswap ise, tamamen merkeziyetsiz, yani tek bir kuruluşa ait olmayan ve otomatik likidite protokolü adı verilen nispeten yeni bir ticaret modeli kullanan tamamen farklı bir borsa türüdür. Gelin biraz daha detaylarına bakalım.

Uniswap Nedir ve Ne İşe Yarar?

Uniswap platformu, 2018 yılında, piyasa değerine göre dünyanın en büyük ikinci kripto para projesi olan Ethereum Blockchain ağının üzerine inşa edildi. Bu, onu MetaMask ve MyEtherWallet gibi cüzdan hizmetleri gibi tüm ERC-20 token ve altyapısı ile uyumlu hale getirmektedir.

Uniswap ayrıca tamamen açık kaynaktır, yani herkes kendi merkeziyetsiz borsalarını oluşturmak için kodu kopyalayabilir ve kullanabilir. Hatta kullanıcıların borsada token’larını ücretsiz olarak listelemelerine izin verir. Normal merkezi borsalar kâr odaklıdır ve yeni madeni paraları listelemek için yüksek ücretler talep ederler. Uniswap, merkeziyetsiz bir borsa (DEX) olduğundan, aynı zamanda, yatırımcıların özel anahtarlarının kontrolünden vazgeçmelerini gerektiren merkezi bir borsanın aksine, kullanıcıların fonlarının kontrolünü her zaman elinde tutmaları sağlar. Böylece sizin anahtarınız ve sizi coin’iniz olur. Bu özel anahtarlarınızın kontrolünü elinde tutarak, borsa hacklenirse varlıkları kaybetme riskini ortadan kaldırır.

Uniswap’ın Arkasındaki Mimari

Uniswap, diğer borsalarca biraz daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Basit bir fikir olmasında karşın, bazı teknik detaylar zorlayıcı olabilmektedir. Fakat basitleştirerek anlatalım.

Uniswap, iki akıllı sözleşmeyle çalışır; bir “Değişim” sözleşmesi ve bir “Fabrika” sözleşmesi. Bunlar, belirli koşullar sağlandığında belirli işlevleri yerine getirmek üzere tasarlanmış otomatik bilgisayar programlarıdır. Fabrika akıllı sözleşmesi, platforma yeni token’lar eklemek için kullanılır ve değişim sözleşmesi tüm token takaslarını veya “ticaretleri” kolaylaştırır. Herhangi bir ERC-20 tabanlı token, güncellenmiş Uniswap v.2 platformunda bir başkasıyla değiştirilebilir.

Uniswap’ın merkezi borsaların likidite sorununu (girişte açıklanmıştık) çözme yolu, otomatik bir likidite protokolüdür. Çözüm, borsada işlem gören insanları likidite sağlayıcıları (LP’ler) olmaya teşvik ederek çalışır: Uniswap kullanıcıları, platformda gerçekleşen tüm işlemleri yürütmek için kullanılan bir fon oluşturmak adına paralarını bir araya toplar. Listelenen her token’ın, kullanıcıların katkıda bulunabileceği kendi havuzu vardır ve her token fiyatı, bir bilgisayar tarafından yürütülen bir matematiksel bir algoritma kullanılarak hesaplanır (Birazdan bu konuya değineceğim). Bu sistemle, bir alıcı veya satıcı, bir işlemi tamamlamak için karşı tarafın görünmesini beklemek zorunda değildir. Bunun yerine, belirli bir havuzda bunu kolaylaştırmak için yeterli likidite olması koşuluyla, herhangi bir ticareti bilinen bir fiyattan anında gerçekleştirebilirler. Fonlarını yatırmak karşılığında, her LP, havuza verilen katkıyı temsil eden bir token alır. Örneğin, toplamda 100.000 ABD doları tutarında bir likidite havuzuna 10.000 ABD doları katkıda bulunduysanız, bu havuzun %10’u için bir token (ödül) alırsınız. Uniswap, platformda gerçekleşen her işlem için kullanıcılardan sabit %0,30 komisyon alır ve bunu otomatik olarak bir likidite rezervine gönderir. Bir likidite sağlayıcısı çıkmak istediğine karar verdiğinde, o havuzdaki bahis miktarına göre toplam ücretlerin bir kısmını rezervden alır. Tamam daha fazla detaya girmeyeceğim.

Bunu da okuyun:  Coin Yakmak Ne Demek?

Peki fiyatlar nasıl ayarlanıyor? Gelin birde bunun üzerine konuşalım.

Token’ların Fiyatlarını Ne Belirliyor?

Esasında bu da mimarinin bir parçası, fakat biz ayrı bir bölüm olarak ele almak istedik. Çünkü farklı bir sistem söz konusu.

Uniswap, her bir varlığın fiyatının en yüksek alıcı ve en düşük satıcı tarafından belirlendiği bir emir defteri sistemi yerine, otomatik bir piyasa yapıcı sistemi kullanır. Bir varlığın fiyatını arz ve talebe göre ayarlamak için kullanılan bu alternatif yöntem, uzun süredir devam eden bir matematiksel denklem sayesinde işler.

X * Y = K

Her token’ın fiyatını hesaplamak için denklem basitçe yukarıdaki gibidir. burada X token miktarı x ve Y token B miktarı y’dir. K ise sabit bir değerdir, yani değişmeyen bir sayıdır. Durun bir örnek ile izah edelim:

Örneğin, CoinBilgi adında projemizin ticaretini yapmak istiyoruz (COBI) ve Uniswap COBI/ETH havuzunu kullanıyoruz. CoinBilgi, havuzdaki COBI’nin Ethere oranını artıran çok sayıda COBI’yi havuza ekler. K değerinin aynı kalması gerektiğinden bu, havuzdaki COBI maliyeti düşerken Ether maliyetinin artması anlamına gelir. Yani CoinBilgi olarak ne kadar çok COBI koyarsak, karşılığında o kadar az Ether alırız. Şayet fiyatı artar. Likidite havuzunun boyutu, bir ticaret sırasında token’ların fiyatının ne kadar değişeceğini de belirler. Bir havuzda ne kadar fazla para, yani likidite varsa, büyük işlemler yapmak o kadar kolay olur.

Uniswap Kullanım Kılavuzu

  1. Uniswap.org adresine gidin.
  2. Sağ üst köşedeki “Uniswap Kullan”a tıklayın.
  3. Sağ üst köşedeki “Cüzdanı bağla”ya gidin ve sahip olduğunuz cüzdanı seçin. (Tercihen MetaMask Öneriyoruz)
  4. Cüzdanınızda oturum açın ve Uniswap.5’e bağlanmasına izin verin. Ekranda, “başlangıç” ve “bitiş” bölümlerinin yanındaki açılır seçenekleri kullanarak token’ları doğrudan değiştirme seçeneği sunulacaktır.
  5. Hangi token’ı takas etmek istediğinizi seçin, tutarı girin ve “takas”a tıklayın.
  6. İşlemin bir ön izleme penceresi görünecek ve işlemi ERC-20 cüzdanınızda onaylamanız gerekecektir.
  7. İşlemin Ethereum Blockchain ağına eklenmesini bekleyin. İşlem kimliğini kopyalayıp etherscan.io içine yapıştırarak ilerlemesini kontrol edebilirsiniz.

    Kripto Para Borsalarının Geleceği

    Kripto paralar gün geçtikçe hayatımıza daha çok giriyor ve yaygınlaşıyor. Hatta artık ülkeler dahi resmi bir konuma getirmiş durumda. Kurum ve kuruluşlarda da benzeri bir tutum görüyoruz.

    Blockchain teknolojisi ve beraberinde kripto ile dijital paralar, ileride günlük hayatımızın bir değiş tokuş aracı olarak karşımıza çıkacaklar. Bu noktada yatırımcılar ve kullanıcılar daha güvenli ve iplerin kendi ellerinde olduğu sistemlere yönebilirler. Bu noktada DEX’ler oldukça önem arz etmekte. Şu anda birçok merkeziyetsiz kripto para borsası bulunsa da, Uniswap şu anda liderliği almışa benziyor.

    Kaynak : CoinBilgi

Bu yazıda bahsedilen kripto paraları Türk Lirası ile güvenle almak, satmak ve daha fazlası için dünyanın en büyük borsası Binance'a bu linkten üye olun, alım-satımlarınızda komisyon ödemeyin! Sorumluluk reddi beyanı ve yasal bilgilendirme için tıklayın.
Bunu da okuyun:  BITCOIN FUTURES NEDİR? VADELİ BITCOIN İŞLEMİ (ALIM-SATIMI) NASIL YAPILIR?
You May Also Like

Coin Sepeti (Kripto Para Yatırım Sepeti) Nedir?

Kripto para sepeti nedir ve nasıl yapılır? Yeni kripto para yatırımcıları için muhakkak…

İNDİKATÖR NEDİR?

İndikatör yabancı asıllı bir kelimedir. Bu sebeple ilk bakışta ne olduğu hakkında…

PARİBU HESAP KAPATMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

Paribu kullanıcıysanız ve hesabınızı kapatmak istiyorsanız bu yazımızı okumanız yararlı olacaktır. Yazımızda…

PARİBU ANLAŞMALI BANKALAR HANGİLERİDİR? PARA YATIRMA İŞLEMİ NASIL GERÇEKLEŞTİRİLİR?

Bu yazımızda Paribu’ya para yatırırken hangi bankaları kullanabilirsiniz ve Paribu’nun anlaşmalı olduğu…

WAZİRX KRİPTO PARA BORSASI NEDİR?

Bu yazımızda sizlere Hindistan’a ait olan WazirX platformundan söz edeceğiz. İyi okumalar.…

TRUST WALLET NEDİR, TRUST WALLET TOKEN NEDİR, NASIL KULLANILIR, NASIL ALINIR?

Trust Wallet, sadeliği ve kullanışlılığıyla olduğu kadar güvenilirliği de öne çıkan bir…

UNİSWAP NEDİR?

Uniswap, Hayden Adams tarafından kurulmuştur. Uniswap, Ethereum tabanlı bir borsadır. Aynı zamanda…

KRİPTO PARA NEDİR? NASIL ALINIR?

Kripto paralardan bahsederken ilk olarak ‘kriptoloji’nin ne olduğunu bilmemiz gerekmektedir. Kriptoloji, şifreleme…